Tijdens het laatste weekend van oktober werd er in het bezoekerscentrum van Staatsbosbeheer in Appelscha een grote fruitshow gehouden. Deze werd georganiseerd door de stichting Fruit yn Fryslân (FYF). Het doel van de stichting is om oude fruitrassen op te sporen en deze in het Friese landschap terug te brengen. Tijdens de fruitshow werd de nadruk gelegd op oude appelrassen in Friesland.

Gedurende beide dagen waren er de gehele dag wel bezoekers te vinden die niet alleen de appels interessant vonden, maar die ook hun eigen appels meebrachten om te laten beoordelen. De appels die het meest werden voorgelegd dit weekend waren de Goudrenet, ook wel de Schoone van Boskoop genoemd, de Notarisappel en de Gieser Wildeman. Veel mensen hebben een appelboom in de tuin, maar hebben geen idee om welk ras het gaat. Het kan dus best zijn dat ook u een oude verloren gewaande appelras in uw achtertuin heeft staan. Het doel van de fruitshow was om oude appelrassen op te sporen.

Appelras determineren
Met regelmaat ontvangt ontvangen de pomologen van Fruit Yn Fryslân soorten die ze niet direct kunnen determineren (herkennen). Met behulp van verschillenden informatiebronnen, waaronder boeken, komen ze er de ene keer wel en een andere keer soms niet uit. Wanneer de pomologen het ras niet kunnen achterhalen aan de hand van een appel, dan vragen ze de eigenaar om een paar enttakjes. Op deze manier kan er een jong exemplaar van de betreffende soort worden gemaakt die vervolgens in de proeftuin in St. Jacobiparochie komt te staan. Het dan nog onbekende ras wordt bestudeerd en vergeleken met andere rassen uit de collectie. Na een aantal jaren, soms wel meer dan 10 jaar, slagen de mensen van Fruit Yn Fryslân erin om de soort alsnog de juiste naam te geven.

Dankzij tips van bezoekers aan een fruitshow, worden er soms “nieuwe” oude appelrassen gevonden. Deze rassen staan wel in oude boeken beschreven, maar waren tot dan toe niet eerder door Fruit Yn Fryslân gevonden. Zo hebben de pomologen 5 jaar geleden een ras uit de dertiger jaren, de appel Present van Friesland, opgespoord.

Alle appels eetbaar?
De meeste appels zijn eetbaar en mits ze niet verrot zijn, zijn ze nooit giftig. Wel kan het zijn dat sommige rassen niet echt lekker zijn als verse vrucht. Wel kun je ze dan heel goed verwerken tot moes, sap of gestoofd product. Denk aan stoofpeertjes. Behalve dat, zijn appels gezond en lekker en zitten ze ook nog eens vol vitaminen. De meeste mensen kennen de slogan “snoep verstandig eet een appel” vast nog wel.

Over Fruit Yn Fryslân
Al vanaf 1758 vinden er regelmatig voorlichtingsbijeenkomsten plaats over fruitrassen en de kwaliteit ervan. Echter, het aantal appelrassen is fors afgenomen. Zo rond 1864 werden er in “De Nederlandse Boomgaard” nog 120 rassen besproken, in 1905 was dit aantal al minder en in 1942 was er nog maar sprake van 80 soorten in de Heidemij Publicatie “Nederlandse Fruitsoorten”. De oorzaak ligt o.a. in het feit dat hoogstammen vanaf 1945 moesten wijken voor kleine bomen en het gevolg hiervan is dat er in de schappen bij de groenteboer en op de fruitafdeling in de supermarkten nog maar hooguit 8 verschillende appelsoorten te krijgen zijn.

Fruit Yn Fryslân is, na de oprichting in 2004, gestart met de inventarisatie van alle nog aanwezige fruitbomen in Friesland met als doel om van bedreigde rassen nieuwe bomen te maken en dezesa op een goede passende plaats aan te planten. Dit is o.a. al gebeurd bij teruggevonden rassen als de Doeke Martens, de Zoete Van Der Schoot en de Present van Friesland.

Oproep voor vrijwilligers
De mensen van Fruit Yn Fryslân kunnen nog wel wat vrijwilligers gebruiken. Helaas heeft zich tijdens de fruitshow in Appelscha niemand gemeld. Bij deze daarom de oproep aan belangstellenden om mee te helpen alle oude fruitbomen in Friesland (en speciaal de Stellingwerven) op te sporen en in kaart te brengen. Geïnteresseerden kunnen contact opnemen met de Stichting Fruit Yn Fryslân en bellen met nummer 0561 499326 of meer informatie vinden op: www.fruitynfryslan.nl.